Szkolenie Linux

1. Praca z poleceniami Linux z wykorzystaniem przekierowań, potoków i strumieni danych

• Powłoka i polecenia: bash, historia, autouzupełnianie, help/man, zasady pracy w terminalu
• Strumienie i przekierowania: stdin/stdout/stderr, >, >>, 2>, &>, tee, typowe wzorce diagnostyczne
• Potoki: łączenie poleceń, filtrowanie i transformacje, dobór narzędzi (grep/sed/awk) do zadań operacyjnych
• Praca na tekście: sort/uniq/cut/tr/truncate, wyszukiwanie i dopasowania, podstawy wyrażeń regularnych
• Diagnostyka w CLI: exit codes, set -e, kontrola błędów, podstawy bezpiecznego wykonywania poleceń

2. Zarządzanie plikami oraz katalogami

• Nawigacja i struktura katalogów: pwd, cd, ls, tree, standard FHS i lokalizacja typowych plików konfiguracyjnych
• Operacje na plikach: cp/mv/rm/mkdir/rmdir, wzorce glob, bezpieczne usuwanie i praca na ścieżkach
• Wyszukiwanie: find/locate, kryteria (nazwa, typ, czas, rozmiar), akcje na wynikach, xargs
• Uprawnienia i własność: chmod/chown/chgrp, umask, ACL (getfacl/setfacl) w podstawowym zakresie
• Archiwizacja i kompresja: tar, gzip/bzip2/xz, listowanie i ekstrakcja, praktyki backupu katalogów

3. Edycja plików tekstowych w edytorze vim

• Tryby pracy i nawigacja: normal/insert/visual, ruch po pliku, wyszukiwanie, zamiana (:%s)
• Edycja i refaktor: kopiowanie/wycinanie/wklejanie, operatory i obiekty tekstowe, praca na blokach
• Praca z konfiguracją: wcięcia, formatowanie, rejestrowanie makr, cofanie/ponawianie
• Pliki i sesje: otwieranie, zapisywanie, splity, buffery, podstawy pracy na wielu plikach
• Bezpieczne zmiany: podgląd różnic, unikanie „zepsucia” plików konfiguracyjnych, typowe pułapki (EOL, kodowanie)

4. Administracja procesami i zasobami systemu

• Procesy i sygnały: ps/top/htop, PID/PPID, stany procesów, kill/killall/pkill, sygnały i priorytety (nice/renice)
• Usługi i demony: podstawy pracy z usługami, logika działania procesów w tle, kontrola i restart bezpieczny
• Zużycie zasobów: CPU/RAM/IO, load average, podstawy diagnozy „co zjada zasoby”, ulimit w podstawowym zakresie
• System plików i dysk: df/du, identyfikacja „ciężkich” katalogów, podstawy iostat/vmstat (jeśli dostępne)
• Logi i diagnostyka: journalctl, dmesg, lokalizacja logów, korelacja objawów z logami

5. Konfiguracja i zarządzanie partycjami oraz systemami plików

• Identyfikacja dysków i partycji: lsblk, blkid, fdisk/parted – podstawy, UUID i etykiety
• Tworzenie systemów plików: mkfs.*, wybór typu (ext4/xfs) w zależności od zastosowania, podstawy tune2fs/xfs_info
• Montowanie i trwałość: mount/umount, fstab, opcje montowania, testowanie zmian bez ryzyka
• Przestrzeń i limity: podstawy LVM (PV/VG/LV) lub przegląd koncepcji, rozbudowa wolumenów w bezpiecznym zakresie
• Kontrola i naprawa: fsck (kiedy i jak), wykrywanie błędów, podstawy snapshotów/rollback w kontekście systemu plików (przegląd)

6. Zarządzanie pakietami i aplikacjami z wykorzystaniem menedżerów pakietów (dpkg/apt, rpm, yum/dnf)

• Repozytoria i źródła: listy repo, mirror, podstawy pinowania/priorytetów, aktualizacje bezpieczeństwa
• Operacje na pakietach: install/remove/purge, update/upgrade, wyszukiwanie i informacje o pakietach, weryfikacja wersji
• Rozwiązywanie zależności: konflikty, „broken packages”, cache, czyszczenie i naprawa w typowych scenariuszach
• Pakiety i pliki: co instaluje pakiet, lista plików, konfiguracja i mechanizmy postinst/prerm w przeglądzie
• Higiena i bezpieczeństwo: minimalizacja dodatkowych repo, weryfikacja źródeł, ostrożność przy instalacji „z internetu”

7. Przegląd procesu startowego systemu oraz konfiguracja opcji bootloadera

• Łańcuch startowy: firmware/UEFI, bootloader, kernel, initramfs – role i zależności
• GRUB: pliki konfiguracyjne, parametry kernela, bezpieczna edycja i generowanie konfiguracji
• Tryby ratunkowe: recovery/rescue, pojedynczy użytkownik, podstawy naprawy po błędnej zmianie
• Diagnoza problemów startu: logi boot, journalctl -b, typowe przyczyny i metody weryfikacji
• Dobre praktyki: kopie zapasowe konfiguracji, testowanie zmian, plan awaryjny i rollback ustawień

8. Konfiguracja poziomów działania systemu operacyjnego (systemd targets)

• Systemd: jednostki i zależności, podstawowe typy unitów (service/timer/target)
• Targets: multi-user, graphical, rescue, emergency – zastosowania i przełączanie
• Zarządzanie usługami: systemctl start/stop/restart/enable/disable, status, analiza zależności
• Timery i harmonogram: systemd timers jako alternatywa dla cron (podstawy), obserwacja uruchomień
• Diagnostyka: journalctl dla usług, analiza błędów unitów, typowe problemy z uprawnieniami i ścieżkami

9. Podstawy skryptów Bash

• Struktura skryptu: shebang, uprawnienia, uruchamianie, zmienne środowiskowe i argumenty ($1..$@)
• Sterowanie przepływem: if/case, pętle for/while, funkcje, exit codes i obsługa błędów (set -euo pipefail)
• Wejście/wyjście: read, przekierowania, heredoc, przetwarzanie tekstu i plików w prostych automatyzacjach
• Narzędzia wspierające: xargs, find -exec, jq jako koncepcja (jeśli obecne), podstawy logowania działań skryptu
• Dobre praktyki: czytelność, idempotentność w prostych zadaniach, testowanie na „bezpiecznych” danych

10. Zdalny dostęp i administracja przez SSH

• Podstawy SSH: klucze, agent, known_hosts, konfiguracja ~/.ssh/config, bezpieczne uwierzytelnianie
• Tunelowanie i port-forwarding: local/remote, podstawowe przypadki użycia, bezpieczne ograniczenia
• Kopiowanie plików: scp/sftp/rsync, porównanie narzędzi, wznawianie transferu i weryfikacja
• Twardnienie dostępu: ograniczenia użytkownika, sudo w podstawowym zakresie, zasada najmniejszych uprawnień, podstawy 2FA (przegląd)
• Automatyzacja zdalna: uruchamianie poleceń zdalnych, batch mode, podstawy bezpiecznego wykonywania operacji na wielu hostach